“Trong tiến trình phát triển của các đảng cầm quyền theo định hướng xã hội chủ nghĩa, thực tiễn lịch sử đã nhiều lần khẳng định một quy luật có tính phổ quát: sự vững mạnh hay suy yếu của Đảng trước hết bắt nguồn từ trạng thái của nền tảng tư tưởng và chất lượng công tác chính trị, tư tưởng. Nền tảng tư tưởng vững chắc sẽ tạo nên sự thống nhất về nhận thức, ý chí và hành động trong toàn Đảng, từ đó lan tỏa thành sức mạnh đoàn kết toàn xã hội; ngược lại, khi nền tảng tư tưởng bị xói mòn, niềm tin chính trị suy giảm, thì dù bộ máy tổ chức có quy mô lớn đến đâu cũng khó có thể giữ vững vai trò lãnh đạo”. [1]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được xác định là dấu mốc mở ra “kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của Dân tộc Việt Nam” [2], với mục tiêu đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI. Trong nhiều phát biểu quan trọng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã nhấn mạnh Việt Nam đã hội tụ đủ điều kiện cần thiết để bước vào giai đoạn phát triển bứt phá, trong đó lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn lực con người làm nền tảng chiến lược.

Tuy nhiên, càng bước vào giai đoạn phát triển cao hơn, thách thức càng nảy sinh đa diện và phức tạp hơn. Thế giới đang vận động với tốc độ rất nhanh, khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, trong khi các thách thức phi truyền thống diễn tiến đặc biệt khó lường. Cùng lúc, không gian mạng trở thành môi trường tác động trực tiếp tới nhận thức xã hội, trong khi công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và thuật toán cá nhân hóa từng bước làm thay đổi căn bản cách con người tiếp cận thông tin, hình thành quan điểm và ra quyết định. Trong dòng chảy xiết của những luồng thông tin thật-giả, đúng-sai, nguy cơ lớn nhất nhiều khi không nằm ở một thông tin xấu độc riêng lẻ, mà ở sự dao động nhận thức kéo dài khi con người dần mất đi khả năng tin vào những giá trị đúng đắn và bền vững.

Từ thực tiễn, Trung ương xác định việc nhận diện đầy đủ các thách thức là tiền đề để tái định hình cách tiếp cận, mở rộng và nâng tầm nội hàm công tác chính trị, tư tưởng, chuyển từ “tuyên truyền một chiều” sang “quản trị, dẫn dắt và định hình nhận thức trong kỷ nguyên số”. Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (ngày 13/4/2026), đồng chí Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh: “Việc ban hành Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là yêu cầu khách quan, cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược lâu dài... chuyển mạnh từ 'định hướng' sang 'quy định bắt buộc', từ 'khuyến khích' sang 'ràng buộc trách nhiệm'; xác lập rõ nguyên tắc, nội dung, chủ thể, phương thức và cơ chế kiểm tra, giám sát; khắc phục căn bản tình trạng hành chính hóa trong công tác tư tưởng”.

Sự ra đời của Quy định số 19-QĐ/TW, ngày 08/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng cho thấy yêu cầu xây dựng một hệ thống công tác tư tưởng hiện đại hơn, có khả năng dự báo, dẫn dắt và đo lường hiệu quả bằng những chuyển biến thực chất. Đây chính là điểm tựa quan trọng để giữ vững “trục” tư tưởng xã hội giữa dòng chảy thông tin ngày càng phức tạp, đa chiều của thời đại số.

Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV tại điểm cầu chính Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội, sáng 13/4/2026 (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)

Kỷ nguyên mới, yêu cầu mới

Quy định số 19-NQ/TW là bước chuyển rõ nét trong tư duy quản lý, từ “định hướng” sang xác lập trách nhiệm cụ thể; từ khuyến khích sang yêu cầu thực hiện bằng cơ chế kiểm tra, giám sát rõ ràng, từng bước khắc phục tình trạng hành chính hóa vốn tồn tại trong công tác tư tưởng nhiều năm qua.

Lần đầu tiên, công tác chính trị, tư tưởng được đặt trong tư duy quản trị với hệ tiêu chí đánh giá cụ thể, được lượng hóa, thay vì chỉ đánh giá cảm tính, hình thức. Thước đo cao nhất được xác định là hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và mức độ hài lòng của nhân dân. Trong kỷ nguyên mới, công tác chính trị, tư tưởng càng cần trở thành lực lượng chủ công trong tạo dựng sự thống nhất cao về nhận thức, ý chí và hành động, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước, cổ vũ tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung.

Khi thông tin xấu độc, chống phá không còn xuất hiện trực diện mà được ngụy trang tinh vi, len lỏi vào đời sống bằng những thủ đoạn khó lường, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ dừng ở phản ứng tình huống, không thể chỉ đứng ở thế bị động “dập lửa”, càng không thể chỉ dựa vào các biện pháp kỹ thuật thuần túy như bóc gỡ tài khoản, chặn đường link hay xử lý bài viết sai sự thật. Những biện pháp đó vẫn cần thiết, nhưng mới chỉ xử lý phần ngọn. Cái gốc của cuộc đấu tranh phải nằm ở năng lực chủ động dẫn dắt và định hình nhận thức xã hội.

Những điểm tựa vững chắc

Quy định số 19-NQ/TW đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu. Người đứng đầu cấp ủy không chỉ chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ chính trị mà còn phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra suy thoái tư tưởng, vi phạm phát ngôn hoặc khủng hoảng truyền thông trong phạm vi quản lý. Nguyên tắc “quyền hạn đến đâu, trách nhiệm đến đó” được xác lập rất rõ, đồng thời khẳng định không có “vùng an toàn” cho việc buông lỏng lãnh đạo công tác tư tưởng.

Trong môi trường số, yêu cầu đối với mỗi cán bộ, đảng viên cũng cao hơn trước. Đảng viên trở thành chủ thể trực tiếp trên mặt trận tư tưởng, có trách nhiệm lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh với thông tin sai trái, thực hiện nghiêm kỷ luật phát ngôn, đặc biệt trên mạng xã hội. Việc “nghe - nói - viết - làm theo nghị quyết” trở thành chuẩn mực hành vi, danh dự và trách nhiệm chính trị của người cán bộ, đảng viên.

Nói ngắn gọn, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay đã vượt ra khỏi phạm vi của cuộc đấu tranh về lý luận. Giờ đây, đó là cuộc đấu tranh được đặc trưng bởi tốc độ, công nghệ và năng lực dẫn dắt nhận thức xã hội. Khi thông tin xấu độc ngày càng được ngụy trang tinh vi, len lỏi sâu vào đời sống, việc chỉ phản ứng bị động hay xử lý “phần ngọn” bằng các biện pháp kỹ thuật là chưa đủ. Cốt lõi của cuộc đấu tranh phải nằm ở khả năng chủ động định hướng và hình thành nhận thức xã hội.

Nền tảng tư tưởng của Đảng cần được vun đắp và bảo vệ bền bỉ trong từng điều kiện lịch sử cụ thể. Bước vào kỷ nguyên số, “phần thắng” trên mặt trận tư tưởng này sẽ thuộc về những người biết gieo trồng giá trị đúng, lan tỏa thông tin chính thống và nuôi dưỡng những chuẩn mực tốt đẹp một cách đúng thời điểm, đúng đối tượng.

Ban Tuyên giáo Đảng ủy Vietcombank