Chuyển đổi số đang thay đổi ngành ngân hàng từng ngày. Nhưng giữa dòng chảy công nghệ ấy, có một thứ không phần mềm nào thay thế được: bản lĩnh của người cán bộ. Từ thực tiễn Vietcombank Hoàn Kiếm, bài viết đặt câu hỏi: giỏi nghề thôi đã đủ chưa?

Sáng thứ hai, quầy giao dịch ở Vietcombank Hoàn Kiếm đông như thường lệ. Một khách hàng lớn tuổi đến yêu cầu chuyển một khoản tiền lớn cho một công ty bảo hiểm mà bà vừa được tư vấn qua điện thoại. Bà vội, bà giục, và bà tỏ ra khó chịu khi giao dịch viên hỏi thêm thông tin. Nhưng người cán bộ ngồi ở quầy hôm đó không vì thế mà làm cho nhanh. Anh nhận ra dấu hiệu lừa đảo, dừng giao dịch, giải thích cho khách hàng và phối hợp xác minh. Số tiền được giữ lại an toàn.

Chuyện kiểu này không hiếm ở các chi nhánh Vietcombank trên cả nước. Nhưng mỗi lần nghe lại, tôi vẫn tự hỏi: giữa lúc khách hàng giục, giữa áp lực phải xử lý nhanh hàng trăm giao dịch mỗi ngày, cái gì khiến người cán bộ dám "chậm lại"? Chắc chắn không chỉ vì nghiệp vụ. Phải có cái gì đó sâu hơn - ý thức trách nhiệm, bản lĩnh được rèn giũa từ sinh hoạt Đảng, từ văn hóa nghề nghiệp ngấm dần qua mỗi ngày đi làm.

Giỏi nghề - chuyện sống còn, không phải chuyện chọn lựa

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định: phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược, là "đường băng" để đất nước cất cánh [1]. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: cần xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, xây dựng hạ tầng công nghệ phục vụ quản lý, quản trị và phát triển [2].  Chủ trương ấy, với ngành ngân hàng, không còn là chuyện "sẽ làm" - đang diễn ra hàng ngày.

Riêng năm 2025, Vietcombank đã triển khai giải ngân trực tuyến, tích hợp ký số từ xa qua VNeID, đưa VCB Tablet ra phục vụ tận khu công nghiệp, bệnh viện, trường học [3]. Đến tháng 3/2026, toàn bộ giao dịch trên VCB Digibank chuyển sang Smart OTP, bỏ hẳn SMS OTP. Tổng tài sản ngân hàng đạt khoảng 2,48 triệu tỷ đồng, tăng gần 20% so với năm trước [4]. Con số đó cho thấy quy mô mà mỗi cán bộ đang phải quản lý lớn đến mức nào.

Với tốc độ đó, cán bộ nào không chịu học thì tụt lại là chắc. Tại Vietcombank, chuyển đổi số triển khai theo bốn trụ cột - số hóa, dữ liệu, công nghệ và chuyển đổi - với hơn 300 hành động cụ thể [5]. Câu chuyện chuyển đổi số không chỉ của bộ phận IT. Ở Hoàn Kiếm, giao dịch viên, cán bộ tín dụng, nhân viên hỗ trợ - ai cũng phải thay đổi. Trở thành "công dân số" giờ là yêu cầu bắt buộc, đúng như tinh thần Nghị quyết 57 đã đặt ra.

Năm 2025, Vietcombank được công nhận là ngân hàng chuyển đổi số tiêu biểu. Nghe thì tự hào, nhưng đằng sau đó là nỗ lực thực sự của hàng chục nghìn con người. Và tự hào rồi thì phải hỏi tiếp: giỏi nghề rồi, nhưng thế đã đủ chưa?

Giữ mình - khi cám dỗ ở ngay bàn làm việc

Ngành ngân hàng có cái đặc thù mà ít ngành nào giống: ngày nào cũng tiếp xúc với tiền - nhiều tiền. Dư nợ tín dụng của Vietcombank năm 2025 đạt khoảng 1,66 triệu tỷ đồng, gần 39.000 khách hàng được tiếp cận vốn ưu đãi, quy mô lên tới 810.000 tỷ đồng [6]. Mỗi khoản giải ngân, mỗi lần duyệt hồ sơ đều là một lần người cán bộ đứng trước lựa chọn: làm đúng hay làm tắt.

Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV chỉ rõ: công tác đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, các biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" phải được triển khai sâu rộng [7]. Với ngành ngân hàng, yêu cầu này không phải chuyện trên giấy, nó gắn liền với công việc hàng ngày. Đã có cán bộ ngân hàng lợi dụng nghiệp vụ chiếm đoạt tài sản, tiếp tay rửa tiền, hay "nhắm mắt" cho qua những hồ sơ có vấn đề. Mỗi vụ việc như thế không chỉ là chuyện cá nhân - nó làm lung lay niềm tin của xã hội vào hệ thống tài chính.

Chuyển đổi số khiến mọi thứ phức tạp thêm. Trước đây, rủi ro đạo đức thường gắn với tiền mặt, với hồ sơ giấy nhìn thấy, sờ được. Giờ thì khác. Giao dịch online diễn ra trong tích tắc, dữ liệu khách hàng nằm trong hệ thống, quyền truy cập thông tin chỉ cách một mật khẩu. Một cán bộ nếu thiếu bản lĩnh, bị lôi kéo hay mua chuộc, hậu quả có thể lớn hơn rất nhiều so với trước.

Quy trình, kiểm soát nội bộ - đương nhiên là cần. Nhưng quy trình dù chặt đến mấy cũng có kẽ hở. Cái giữ người cán bộ không sa ngã, nói cho cùng, vẫn là nhận thức, là lý tưởng phục vụ. Nền tảng tư tưởng nghe có vẻ to tát, nhưng nó hiện ra ở những việc rất nhỏ: từ chối khoản "lót tay", kiên quyết không duyệt hồ sơ thiếu minh bạch, hay như câu chuyện ở quầy giao dịch Hoàn Kiếm lúc đầu bài - dám làm khách hàng phật ý để bảo vệ chính họ.

Về phía ngân hàng, từ tháng 6/2025, Vietcombank triển khai tính năng VCB Alert trên VCB Digibank, tự động cảnh báo nếu tài khoản nhận tiền có dấu hiệu lừa đảo. Đến tháng 11/2025, tính năng mở rộng sang cả giao dịch tại quầy. Hàng trăm nghìn giao dịch đã được cảnh báo kịp thời [8]. Nhưng máy móc chỉ cảnh báo thôi - quyết định cuối cùng vẫn là của con người. Mà con người muốn quyết định đúng thì phải có cái "gốc" vững.

Xây dựng Đảng — không phải chuyện ở đâu xa

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Chính phủ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định rõ: "Xây dựng Đảng bộ Chính phủ trong sạch vững mạnh; đoàn kết, gương mẫu đi đầu trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tăng tốc đột phá, phát triển đất nước nhanh và bền vững" [9]. Nghị quyết ấy, muốn thành hiện thực, phải đi vào từng đơn vị, từng chi bộ, từng con người cụ thể.

Nhiều người nghĩ "xây dựng Đảng" là việc của cấp trên, của hội nghị, của nghị quyết dài mấy chục trang. Cán bộ bình thường thì cứ làm tốt phần việc của mình là được. Nghĩ vậy cũng không sai, nhưng chưa hết.

Thật ra mỗi ngày đi làm, cán bộ ngân hàng đều đang góp phần xây dựng Đảng theo cách của mình. Khi Vietcombank giữ nợ xấu dưới 1% suốt nhiều năm, đó là bằng chứng rằng doanh nghiệp nhà nước do Đảng lãnh đạo hoàn toàn quản trị tốt. Khi ngân hàng nộp ngân sách gần 15.000 tỷ đồng trong năm 2025, triển khai 28 chương trình tín dụng ưu đãi với tổng giá trị lên tới gần 7.000 tỷ đồng [10] - đó là Đảng phục vụ dân bằng việc làm cụ thể.

Tại Hội nghị tổng kết tháng 1/2026, đồng chí Nguyễn Đức Phong - Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Chính phủ đã nhận xét: Đảng bộ Vietcombank nhiều năm liền hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, gắn chặt công tác xây dựng Đảng với hoạt động kinh doanh, đóng góp tích cực vào ổn định hệ thống tài chính [11]. Đáng tự hào là Đảng bộ Chi nhánh Hoàn Kiếm nằm trong 15 tổ chức Đảng của Vietcombank được công nhận "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" năm 2025 [12] - kết quả của sự gắn kết giữa công tác Đảng và thực tiễn kinh doanh ngay tại cơ sở.

Một ví dụ khác: năm 2025, Vietcombank nhận chuyển giao bắt buộc Ngân hàng Xây dựng (nay là VCBNeo). Đây là nhiệm vụ chính trị nặng nề - phải hy sinh một phần lợi ích kinh doanh để gánh trách nhiệm cho hệ thống. Kết quả: VCBNeo ghi nhận lợi nhuận hơn 1.800 tỷ đồng, chuyển biến rõ rệt [13]. Đó mới là "xây dựng Đảng" theo nghĩa thiết thực - chứng minh rằng dưới sự lãnh đạo của Đảng, ngân hàng nhà nước giải quyết được những bài toán khó.

Còn ở cấp chi bộ, sinh hoạt Đảng tại Vietcombank Hoàn Kiếm cũng không theo kiểu đọc nghị quyết cho xong. Nội dung sinh hoạt gắn với tình huống thực tế: cách xử lý khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo, ứng xử trước "phong bì" của khách, giữ kỷ luật trong quản lý dữ liệu. Khi sinh hoạt Đảng thiết thực kiểu vậy, nó không còn hình thức - mà trở thành chỗ dựa tinh thần cho anh em trong công việc hàng ngày.

Đại hội XIV cũng khẳng định: công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch phải được triển khai quyết liệt, đồng bộ [14]. Trên mạng xã hội không thiếu những luận điệu kiểu "kinh tế nhà nước toàn ăn bám", "Đảng lãnh đạo kinh tế thì chỉ thua lỗ"... Với những con số thực từ Vietcombank - lợi nhuận cao, nợ xấu thấp, chuyển đổi số tiên phong, đóng góp ngân sách hàng chục nghìn tỷ - người cán bộ hoàn toàn có thể phản bác bằng thực tiễn. Mỗi khi chia sẻ trên trang cá nhân một câu chuyện đẹp về nghề, đó cũng là cách bảo vệ nền tảng tư tưởng rồi.

Năm 2026, Vietcombank bước vào chặng đường mới, với mục tiêu đến năm 2030 trở thành tập đoàn tài chính lớn nhất Việt Nam, một trong 200 tập đoàn tài chính lớn nhất thế giới [15]. Khát vọng ấy chỉ thành hiện thực khi mỗi cán bộ, đảng viên từ Trụ sở chính đến chi nhánh Hoàn Kiếm đều làm tốt phần việc của mình.

Giỏi nghề để theo kịp thời đại. Giữ mình để không đánh mất điều quan trọng nhất. Và xây dựng Đảng không phải bằng những gì to tát, mà bằng cách ta làm việc mỗi ngày: trung thực, có trách nhiệm, dám đặt lợi ích chung lên trước.

Nền tảng tư tưởng của Đảng, suy cho cùng, không nằm trong nghị quyết. Nó sống trong cách mỗi đảng viên hành động. Và ngân hàng - nơi dòng tiền chảy qua mỗi ngày, chính là nơi bản lĩnh ấy được thử thách rõ nhất./.

Dương Thị Thanh Huyền