EN
Có những hình ảnh giả được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Cũng có những câu chuyện giả được dựng lên từ tên người thật, giọng nói thật và những chi tiết hoàn toàn có thật. Trong môi trường số, thách thức không còn chỉ là phân biệt thật - giả, mà còn là làm thế nào để sự thật được nhận diện, được kiểm chứng giữa dòng thông tin liên tục trên màn hình mỗi ngày.
Công nghệ đã làm thay đổi tốc độ tạo lập và lan truyền thông tin. Một nội dung sai lệch có thể đến với nhiều người trước khi nguồn chính thống kịp lên tiếng. Bởi vậy, bảo vệ cái đúng không thể chỉ bắt đầu khi cái sai đã đi quá xa. Điều cần thiết không chỉ là nhận ra cái giả mà còn là tạo ra những "điểm dừng" để con người kịp kiểm chứng trước khi tin, trước khi hành động và trước khi đưa một thông tin đi tiếp.
Khi cái giả mượn “áo” của cái thật
Ngày 25/8/2026, Vietcombank cảnh báo về những “bài báo” giả mạo thương hiệu ngân hàng để dẫn dụ người đọc tham gia các nền tảng đầu tư tiền số không được cấp phép.[1] Trên màn hình điện thoại, chúng có đủ những dấu hiệu dễ tạo lòng tin: hình ảnh trụ sở, biển hiệu Vietcombank, người mặc đồng phục, phóng viên và lời chứng thực. Hình thức giống một sản phẩm báo chí đến mức người đọc lướt nhanh có thể bỏ qua câu hỏi quan trọng nhất: Thông tin này đến từ đâu?
Theo cảnh báo của Vietcombank, các đối tượng đã sử dụng AI tạo nội dung, hình ảnh và lời chứng thực giả; mạo danh chương trình truyền hình, cơ quan báo chí và nhân viên ngân hàng. Sau những đường dẫn (link) tưởng như vô hại có thể là website thu thập thông tin cá nhân hoặc dẫn dụ thực hiện giao dịch tài chính. Cái giả ở đây không đứng riêng một mình. Nó mượn uy tín của một thương hiệu có thật, hình thức của một bản tin quen thuộc và tâm lý tin vào điều mình đã từng thấy.
Có thủ đoạn còn tinh vi hơn: không cần giả mọi chi tiết. Trong một cảnh báo của Vietcombank InfoSec “Người quen thật, giọng nói thật - nhưng câu chuyện phía sau có thể hoàn toàn là giả”, kẻ gian dùng tên và ảnh của người thân để dựng chuyện cần chuyển tiền gấp. Người nhận thậm chí gọi đến số điện thoại thật và nghe chính giọng nói của người thân mình. Nhưng khi mỗi người bị dẫn vào một phần khác nhau của kịch bản, cuộc điện thoại có thật ấy lại vô tình khiến câu chuyện giả thêm đáng tin.[2]
Từ email có tên hiển thị quen thuộc nhưng địa chỉ gửi bất thường, đường dẫn trông giống trang đăng nhập hợp lệ, đến tin nhắn thúc giục “điểm thưởng sắp hết hạn” lại tạo cảm giác cấp bách để thúc người nhận bấm vào website giả và cung cấp thông tin bảo mật.
Các kịch bản khác nhau cùng nhắm vào một điểm yếu: khiến người nhận cảm thấy mọi thứ đủ quen để không kiểm tra thêm.[3][4]
Trên không gian mạng, sự đánh tráo ấy cũng có thể diễn ra với thông tin về một cơ quan, một chính sách hay một sự việc. Bức ảnh là thật nhưng thuộc sự kiện khác. Con số là thật nhưng bị tách khỏi bối cảnh. Một hạn chế có thật bị kể như toàn bộ bức tranh. Khi ấy, câu hỏi “chi tiết này có thật không?” vẫn chưa đủ. Cần hỏi thêm: Cả câu chuyện có đúng như cách nó đang được kể hay không?
Cảnh báo thủ đoạn giả mạo báo chí và thương hiệu Vietcombank để dụ dỗ đầu tư nền tảng tiền số trái phép
Những “khoảng dừng” trước khi tin
Nếu cái giả ngày càng biết mượn những dấu hiệu của cái thật, chỉ trông chờ vào khả năng “nhìn ra” cái giả là chưa đủ, còn phải đặt thêm những lớp bảo vệ trước khi rủi ro trở thành hậu quả.
Trước các rủi ro số, Vietcombank đã thiết lập nhiều lớp bảo vệ. Từ ngày 01/3/2026, Vietcombank ngừng cung cấp VCB Digibank và VCB DigiBiz trên những thiết bị có dấu hiệu rủi ro bảo mật như bị root, jailbreak hoặc can thiệp ứng dụng [5]. Ở đây, “điểm dừng” được đặt trước cả giao dịch.
Có những trường hợp khác, công nghệ không quyết định thay con người mà tạo thêm cơ hội để con người cân nhắc trước khi quyết định. VCB Alert là một ví dụ. Với VCB Alert, khi thông tin tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận hoặc không khớp dữ liệu xác thực, hệ thống đưa ra cảnh báo để khách hàng cân nhắc trước khi tiếp tục giao dịch[6].
Những “điểm dừng” ấy cũng xuất hiện trong môi trường làm việc, cảnh báo đối với thư điện tử đến từ bên ngoài và việc gửi dữ liệu ra ngoài hệ thống cũng tạo thêm cơ hội để người dùng kiểm tra trước khi thao tác[7]. Các bản tin của Vietcombank InfoSec tiếp tục đưa những tình huống gần với công việc hằng ngày, ví dụ như một email yêu cầu đăng nhập lại hệ thống; một tệp đính kèm có mật khẩu; một thông báo liên quan đến nhân sự, tiền lương; hay một người gửi có tên quen thuộc nhưng địa chỉ thư điện tử bất thường để giúp mỗi người biết khi nào cần dừng lại, xác minh người gửi, đường dẫn và yêu cầu bất thường.
Kịch bản thay đổi, nhưng điều các cảnh báo ấy cùng hướng tới khá nhất quán: đừng để tốc độ của thao tác đi trước tốc độ của kiểm chứng.
Đó cũng là tinh thần của Cẩm nang phòng, chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng do Đảng ủy Vietcombank biên tập từ Cẩm nang phòng chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng do Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch phát hành cho cán bộ, đảng viên và người lao động.[8] Cẩm nang nhắc tới cả những thông tin có thật nhưng bị cắt xén, suy diễn hoặc tách khỏi bối cảnh. Trước khi chia sẻ, mỗi người cần chịu trách nhiệm không chỉ về một câu chữ mình chuyển tiếp, mà cả cách câu chữ ấy có thể được hiểu.
Từ đó, mỗi người được nhắc nhở về một điều tưởng chừng đơn giản nhưng ngày càng quan trọng trong môi trường số “Suy nghĩ kỹ trước khi chia sẻ”. Từ giao dịch, email đến một bài đăng trên mạng xã hội, khoảng dừng trước khi hành động đều đáng giá. Chuyển đổi số vì thế không chỉ đòi hỏi sử dụng công nghệ thành thạo. Nó còn đòi hỏi năng lực kiểm chứng và bản lĩnh ứng xử với thông tin. Đó cũng là một yêu cầu đặt ra trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết xác định bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, an ninh mạng, an ninh dữ liệu và an toàn thông tin của tổ chức, cá nhân là yêu cầu không thể tách rời chuyển đổi số. Với một ngân hàng, yêu cầu ấy hiện diện trong từng lớp bảo vệ hệ thống, từng dữ liệu khách hàng được bảo mật và cần những con người biết nhận diện thông tin sai lệch, ứng xử có trách nhiệm và chủ động góp phần làm cho thông tin đúng được lan tỏa
Để cái đúng có mặt từ sớm
Nếu kiểm chứng giúp hạn chế đường đi của thông tin sai lệch thì bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng còn đòi hỏi một bước chủ động hơn: cung cấp thông tin chính xác, giải thích những vấn đề đang được quan tâm và để thực tiễn lên tiếng bằng những kết quả có thể kiểm chứng.
Khoảng trống thông tin thường không đứng yên. Khi một vấn đề chưa được giải thích kịp thời, suy đoán có thể lấp vào. Khi một sự việc chỉ được nhìn từ một lát cắt, người đọc cần thêm dữ kiện và bối cảnh. Bởi vậy, trước thông tin sai về cơ quan, đơn vị, cách làm có trách nhiệm là dẫn tới nguồn chính thức, làm rõ điều đã được xác minh và tránh vô tình tiếp sức cho nội dung sai qua việc lặp lại, phát tán nó.
Tại Vietcombank, thông tin đúng còn có sức thuyết phục từ chính công việc hằng ngày: một cảnh báo đến kịp lúc, một quy trình bảo vệ khách hàng được thực hiện nghiêm túc, một vấn đề được lắng nghe và xử lý thấu đáo. Lấy thực tiễn để trả lời cũng đòi hỏi thái độ thẳng thắn: không tô hồng kết quả, không né tránh hạn chế, đồng thời không để một hạn chế bị tách khỏi bối cảnh rồi thay thế toàn bộ sự thật.
Trong công việc ấy, cấp ủy và tổ chức đảng có trách nhiệm định hướng, cung cấp thông tin chính thống và tạo điều kiện để cán bộ, đảng viên hiểu đúng những vấn đề mới. Mỗi cán bộ, đảng viên và người lao động bằng việc làm tốt nhiệm vụ của mình, kiểm chứng trước khi chia sẻ, phát ngôn có trách nhiệm và đưa người cần tìm hiểu đến nguồn tin đáng tin cậy, sẽ góp phần cho cái đúng có thêm cơ hội đi trước, được nhận diện và được tin cậy.
Ban Tuyên giáo Đảng ủy Vietcombank
CHÚ THÍCH – NGUỒN THÔNG TIN
[1] Bài viết “Cảnh báo thủ đoạn giả mạo báo chí và thương hiệu Vietcombank để dụ dỗ đầu tư nền tảng tiền số trái phép” đăng trên website:
[2] Vietcombank InfoSec, Bản tin An toàn thông tin: Nhận diện và phòng tránh lừa đảo trên mạng xã hội – Mạo danh người thân, bản tin nội bộ gửi VCB.AllUsers ngày 18/9/2026.
[3] Vietcombank InfoSec, bản tin nội bộ về chiến dịch phishing, email giả mạo, email đính kèm mã độc và hướng dẫn nhận biết, xử lý email đáng ngờ, bản tin nội bộ gửi VCB. AllUsers ngày 25/8/2026.
[4] Vietcombank InfoSec, Bản tin An toàn thông tin – Cảnh báo người dùng nhận biết và phòng tránh lừa đảo SMS “đổi điểm thưởng”; bản tin nội bộ gửi VCB. AllUsers ngày 15/5/2026.
[5] Bài viết “Vietcombank thông báo ngừng cung cấp dịch vụ VCB Digibank, VCB DigiBiz trên các thiết bị có dấu hiệu rủi ro, ngày 27/02/2026” đăng trên website: https://www.vietcombank.com.vn/vi-VN/KHCN/Truy-cap-nhanh/Tin-noi-bat/Articles/2026/02/27/27022026---Dieu-chinh-nguyen-tac-DV-VCB-Digibank
[6] Bài viết “Vietcombank triển khai tính năng Cảnh báo tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo” đăng trên website:
[7] Vietcombank InfoSec, thông báo nội bộ về bổ sung cảnh báo thư điện tử từ bên ngoài và cảnh báo khi gửi dữ liệu ra ngoài hệ thống, áp dụng từ ngày 23/12/2025; bản tin nội bộ gửi VCB.AllUsers ngày 23/12/2025
[8] Bộ tài liệu Cẩm nang phòng chống tin giả trên không gian mạng và 10 câu hỏi – đáp nhanh (Q&A) về phòng chống tin giả. Tài liệu được xây dựng từ các nội dung cốt lõi của Cẩm nang phòng chống tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng do Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch phát hành: 🌟CẨM NANG PHÒNG CHỐNG TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG 📘 🖲️Trong môi trường số, mỗi cú click chuột đều có thể góp phần lan tỏa thông ... Posted in Ban Tuyên giáo Đảng ủy Vietcombank on Jun 18, 2026
