Yên Nhật: Đồng tiền bị định giá thấp nhất
Nhiều người vẫn cho rằng đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc là đồng tiền bị định giá thấp nhất so với giá trị thực của nó. Tuy nhiên, xét trên nhiều phương diện, đồng Yên của Nhật thậm chí có bị định giá thấp hơn Nhân dân tệ.

Rất có thể, sẽ chẳng bao lâu nữa, Mỹ và các nước châu Âu sẽ yêu cầu Nhật Bản phải xem xét lại giá trị đồng tiền của nước này, cũng giống như các nước này đã và đang yêu cầu Trung Quốc.

Trước năm 2006, việc định giá đồng Yên ở mức thấp có thể được lý giải một cách đơn giản: Từ năm 2001, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã in một lượng tiền lớn để đối phó với tình trạng thiểu phát ở nước này. Lượng cung đồng Yên tăng lên một cách tương đối so với các đồng tiền khác đã khiến đồng tiền này hạ giá.

Tuy nhiên, sự mất giá của đồng Yên trong năm nay không dễ lý giải. Vào tháng 3 năm nay, BoJ đã chấm dứt chính sách nới lỏng định lượng do Nhật Bản đã thoát khỏi tình trạng thiểu phát. Mặt khác, vào tháng 7, BoJ thực hiện chính sách tăng lãi suất lên mức 0,25% từ mức 0% áp dụng trong vòng 5 năm qua. Ngoài ra, thặng dư tài khoản vãng lai của Nhật Bản ở mức cao, khoảng 165 tỷ USD trong năm tài chính kết thúc vào tháng 7 năm nay (trong khi đó, thặng dư tài khoản vãng lai của Trung Quốc trong năm 2005 chỉ là 161 tỷ USD). Với những lý do nói trên, đồng Yên lẽ ra phải tăng giá.

Tuy nhiên, kể từ tháng 3 năm nay, đồng Yên đã từ từ giảm giá nhẹ so với đồng USD và giảm giá tới 8% so với đồng EUR tới mức thấp kỷ lục là 150 yên/1 Euro vào vào đầu tháng 9 trước khi có tăng lên đôi chút.

Tính từ giữa năm 2001 đến nay, đồng Yên không bị mất giá là mấy so với đồng USD nhưng đã mất giá tới khoảng 35% so với đồng EUR. Nhờ đó, khả năng cạnh tranh của các nhà xuất khẩu Nhật Bản đã tăng đáng kể so với các đối thủ khác từ Hàn Quốc, nước có đồng Won tăng giá mạnh mẽ so với đồng USD trong những năm vừa qua.

Đồng Yên không chỉ được định giá ở mức thấp xét về mặt danh nghĩa. Việc giá cả ở Nhật Bản đã giảm trong vòng nhiều năm qua khiến đồng tiền của nước này càng khiến đồng tiền này càng mất giá. Tỷ giá thực điều chỉnh theo tỷ trọng thương mại của đồng Yên trong tháng 9 vừa qua đã giảm tới mức thấp kỷ lục tính từ năm 1982.

Các chuyên gia của The Economist cho rằng đồng Yên chính là đồng tiền bị định giá thấp nhất trong số các đồng tiền của các nước phát triển. Trong khi đó, chuyên gia Stephen Jen của Morgan Stanley còn đưa ra các con số cho thấy đồng Yên đã bị định giá thấp hơn ở mức thấp hơn giá trị thực của nó 12% so với đồng USD. Trong khi con số này ở đồng NDT chỉ là 7%. So với đồng EUR, đồng Yên bị định giá thấp hơn giá trị thực của nó tới 30%.

Một câu hỏi được đặt ra là: Nếu đồng Yên là đồng tiền bị định giá thấp nhất so với giá trị thực của nó, tại sao các đối tác thương mại của Nhật Bản không lên tiếng phàn nàn như họ đã và đang làm với đồng NDT của Trung Quốc?

Một vài vị bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương các nước châu Âu, bao gồm cả Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Jean-Claude Trichet, gần đây cũng đã cho rằng đồng Yên không tăng giá so với đồng USD trong khi đồng USD mất giá. Tuy nhiên, có một điểm khác biệt lớn giữa Nhật Bản và Trung Quốc đó là đồng Yên được thả nổi hoàn toàn và không bị định giá thấp bằng chính sách can thiệp tiền tệ.

Một đồng Yên rẻ có lẽ sẽ đem lại những cơ hội đầu tư tốt. Tuy nhiên, để dự báo chiều hướng của đồng tiền này, cần phải nắm được nguyên nhân khiến đồng tiền này được định giá ở mức thấp như hiện nay. Một lý do là việc BoJ nâng lãi suất lên mức 0,25% vẫn chưa đủ để nâng giá đồng Yên. Lạm phát của Nhật đã tăng cao hơn mức 0,25%, do đó, mức lãi suất thực tế vẫn ở mức gần 0% và thậm chí còn thấp hơn so với năm ngoái.

Một lý do phổ biến khác là sự hồi sinh của phương thức “carry trade” trong đó, các nhà đầu tư vay đồng Yên với lãi suất thấp để đầu tư vào những lĩnh vực đem lại lợi nhuận cao hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc đồng Yên sẽ bị bán ra với số lượng lớn và do đó sẽ bị mất giá.

Trong thời gian gần đây, phương thức “carry trade” ngày càng trở nên hấp dẫn hơn do những dự đoán về việc BoJ tiếp tục tăng lãi suất thêm một lần nữa trong năm nay đã không còn do những số liệu cho thấy tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại. Tuy nhiên, nếu đúng như vậy, ở vào một vài thời điểm, đồng Yên có thể tăng giá mạnh nếu nền kinh tế Mỹ tăng trưởng chậm lại và lãi suất đồng USD giảm, thu hẹp khoảng cách giữa lãi suất của hai đồng tiền.

Stephen Jen tỏ ra nghi ngờ về việc “carry trade” là thủ phạm chính trong việc đồng Yên bị định giá thấp. Vị chuyên gia này cho rằng phần lớn các khoản đầu tư được đổ vào đồng USD chứ không phải đồng Euro. Hơn nữa, các dòng vốn đầu tư ròng từ Nhật Bản đổ vào các loại trái phiếu đem lại thu nhập cố định trên thực tế đã giảm trong năm nay, đặc biệt là trong vài tháng vừa qua.

Stephen Jen còn có một cách lý giải khác đối với sự định giá quá thấp của đồng Yên so với đồng Euro, đó là các dòng tiền đổ vào các nước châu Á và các nước xuất khẩu dầu lửa thông qua các hoạt động thương mại và đầu tư. Các dòng chảy này có thể tạo ra một khoản thặng dư thương mại khổng lồ vào khoảng 900 tỷ USD trong năm nay. Hiểu một cách đơn giản, thế giới mua hàng hóa của các nước này và sau đó các nước này dùng thu nhập ròng từ hoạt động xuất khẩu để đầu tư vào các thị trường tài chính.

Đồng USD và Euro là hai đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong thương mại thế giới. Bởi vậy các nhà nhập khẩu phải bán đồng tiền của nước họ và mua hai đồng tiền này để thanh toán cho các hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu. Các chuyên gia gọi đây là các “dòng tiền tệ chảy ngược”. Do giao dịch thương mại giữa các nước châu Á rất lớn, do đó các “dòng tiền tệ chảy ngược” bao gồm việc bán ra đồng Yên và các đồng tiền châu Á khác.

Ngược lại, “các dòng tiền tệ chảy xuôi” là việc các nước châu Á và các nước xuất khẩu dầu lửa mua các đồng tiền mạnh như USD và Euro để dự trữ.

Các ngân hàng trung ương có xu hướng đầu tư vào các thị trường tài chính phát triển, do đó, các thị trường có tính thanh khoản và an toàn cao như Mỹ, khu vực sử dụng đồng Euro và Anh thu hút lượng vốn lớn hơn. Điều này dẫn tới sự chuyển đổi các đồng tiền châu Á sang đồng USD và Euro.

Mặt khác, việc các nền kinh tế đang nổi lên tăng cường dự trữ ngoại hối đã đẩy giá của đồng Yên so với đồng Euro thấp xuống. Điều này cũng lý giải sức mạnh của đồng bảng Anh. Các số liệu thống kê gần đây cho thấy, đồng bảng Anh chính là đồng tiền được dự trữ phổ biến thứ ba trên thế giới.

Nếu đúng như vậy, đồng Yên sẽ có thể còn bị định giá ở mức thấp trong thời gian dài hơn so với các chuyên gia dự kiến. Tuy nhiên, trong dài hạn, việc định giá quá thấp đồng Yên so với giá trị thực của nó cũng đồng nghĩa với việc đồng tiền này sẽ tăng giá trở lại.

Đã 21 năm kể từ khi khối G7 áp dụng hiệp ước Plaza khiến đồng Yên phải tăng giá mạnh. Ngày nay, đồng Yên đang ở mức giá thấp hơn rất nhiều so với vào thời điểm mà hiệp ước này được áp dụng. Do đó, việc đồng tiền này tăng giá trở lại có lẽ chỉ là vấn đề thời gian.

Theo Vneconomy/Economist

09/10/2006

 

Các tin tức khác